Słownik

"Obym nigdy nie był tak zajęty swoimi sprawami, by nie zareagować na potrzeby innych ze współczuciem i życzliwością"
- Thomas Jefferson

C


Czyn niedozwolony

Oznacza działanie lub zaniechanie działania skutkiem którego jest wyrządzenie szkody drugiej osobie. W wyniku zaistnienia czynu niedozwolonego powstaje zobowiązanie pomiędzy sprawcą szkody a poszkodowanym. Odpowiedzialność cywilną z tytułu czynów niedozwolonych regulują przepisy art. 415-449 Kodeksu cywilnego.


Czyn zabroniony

Oznacza zachowanie (działanie lub zaniechanie) o znamionach określonych w ustawie karnej (Art.115.§1. k.k.). Czyn zabroniony nie jest przestępstwem jeśli jego szkodliwość społeczna jest znikoma (Art.1.§2. k.k.). Znamiona to kluczowe słowa, które opisują podmiot przestępstwa, jego przedmiot jak i również sposób działania sprawcy oraz jego stosunek psychiczny do czynu. Wyróżniamy znamiona podmiotu, przedmiotu, strony podmiotowej oraz strony przedmiotowej.


 

K


Koszty leczenia

W przypadku zaistnienia szkody niejednokrotnie dochodzi od uszkodzeń ciała jak i rozstroju zdrowia. Poszkodowany ma prawo ubiegać się o zwrot kosztów jakie poniósł z tego powodu. Obowiązkiem ubezpieczyciela sprawcy jest wypłacenie poszkodowanej osobie należnego odszkodowania. Do kosztów leczenia zaliczyć można wydatki na: zakup leków, zakup odpowiedniego pożywienia w czasie leczenia i rehabilitacji, opłacenie pobytu w placówkach takich jak szpitale i centra rehabilitacyjne, konsultacje u specjalistów, zakup odpowiedniego sprzętu rehabilitacyjnego, ortopedycznego i protez, środki opatrunkowe, związane z dodatkową opieką w czasie leczenia, dowóz poszkodowanego na leczenie oraz na przejazd osób bliskich na wizyty w szpitalu.


Krzywda

Pojęcie krzywdy nie zostało prawnie zdefiniowane. Krzywdą nazywamy wszystko to, czego doznajemy wbrew naszej woli m.in. cierpienie fizyczne, psychiczne, ból i stres. Zaliczyć możemy tutaj jeszcze naruszenie dóbr i interesów uprawnionego.


Kwota bezsporna

Jest to kwota, którą ubezpieczyciel poszkodowanego przekazuje osobie poszkodowanej w terminie 30 dni od zgłoszenia szkody zgodnie z art. 817. § 1. k.c. Niejednokrotnie wielkość tej kwoty bywa zaniżana i nie odpowiada kwocie faktycznie należnej poszkodowanemu. W przypadku nie wypłacenia bezspornej kwoty w tym terminie można ubiegać się o stosowne odsetki. Brak świadomości poszkodowanych odnośnie swoich praw sprawia, że decyzja ubezpieczyciela dotycząca wypłaty kwoty bezspornej traktowana jest przez nich jako ostateczna. Oczywiście nadal po otrzymaniu kwoty bezspornej można dochodzić swoich praw do należnych świadczeń.


 

L


Likwidacja szkody

Działania mające na celu ustalenie przyczyn szkody oraz odpowiedzialności za szkodę wraz z ustaleniem wielkości należnego odszkodowania.


 

M


Małoletni

W rozumieniu prawa cywilnego osoba, która nie ukończyła 18 lat i nie zawarła małżeństwa. W przypadku małoletnich, którzy nie ukończyli 13 roku życia nie można przypisać im odpowiedzialności za wyrządzoną szkodę dlatego też mogą ubiegać się o odszkodowanie w przypadku doznania przez nich szkody zgodnie z art. 426 k.c. Dotyczy to też przypadku gdy małoletni jest odpowiedzialny za powstanie szkody.


 

P


Pełnomocnik

Osoba reprezentująca poszkodowanego zarówno w postępowaniu likwidacyjnym jak i w postępowaniu sądowym. Celem pełnomocnika jest uzyskanie na rzecz poszkodowanego stosownego odszkodowania. Pełnomocnik jest powołany na podstawie jednostronnego oświadczenia osoby (mocodawcy) aby działać w jej imieniu w sferze prawnej.


Pojazd mechaniczny

Zgodnie z art. 436. § 1. pojazdem mechanicznym nazywamy środek komunikacji poruszany za pomocą sił przyrody. Zaliczyć możemy tutaj m.in. motocykle, motorowery, samochody osobowe i ciężarowe czyli wszystkie te pojazdy, które posiadają własny silnik. Dodatkowo muszą one pełnić funkcję transportową osób lub rzeczy oraz konieczne jest by mogły samodzielnie się poruszać po dowolnej powierzchni, wodzie lub powietrzu.


Przedawnienie

Termin oznaczający, iż po upływie wskazanego przez ustawę terminu osoba poszkodowana nie może skutecznie dochodzić swoich roszczeń czyli należnego mu odszkodowania. W praktyce oznacza to, że poszkodowany skazany jest na przegraną a tym samym na brak wypłaty odszkodowania w skutek podniesienia przez sprawcę lub Towarzystwo Ubezpieczeniowe zarzutu przedawnienia sprawy.


Przestępstwo

W Kodeksie karnym nie ma wprost zdefiniowanego terminu przestępstwa. Opierając się na podstawie przepisów części ogólnej Kodeksu karnego (zwłaszcza Art.1. i Art.7.) można zdefiniować go jako czyn zabroniony popełniony pod groźbą kary zgodnie z ustawą obowiązującą w czasie jego popełnienia. Przestępstwo jest zbrodnią albo występkiem (Art.7.§1. k.k ).


Przewóz z grzeczności

Przez przewóz z grzeczności o którym mowa w art. 436 k.c. należy rozumieć czynność w potocznym tego słowa znaczeniu. Przykładem takiego przewozu może być przewóz przyjaciół, znajomych czy też autostopowiczów. Ważnym elementem tego zdarzenia jest to, że to odbywa się ono w sposób nieodpłatny.


 

R


Regres ubezpieczeniowy

To działanie polegające na zwróceniu się przez ubezpieczyciela sprawcy do sprawcy szkody o zwrot wydatków poniesionych przez ubezpieczyciela na poszkodowanego. Ma to miejsce w momencie gdy sprawca był m.in. pod wpływem alkoholu lub narkotyków, uciekł z miejsca wypadku, prowadził pojazd bez odpowiednich uprawnień.


Renta alimentacyjna

W oparciu o art 446. § 2. renta alimentacyjna to świadczenie dla osób, względem których poszkodowany miał obowiązek alimentacyjny. Osoba, która straciła kogoś bliskiego może żądać od zobowiązanego do naprawienia szkody renty obliczonej stosownie do potrzeb poszkodowanego oraz do możliwości zarobkowych i majątkowych zmarłego przez czas prawdopodobnego trwania obowiązku alimentacyjnego. Takiej samej renty mogą żądać inne osoby bliskie, którym zmarły dobrowolnie i stale dostarczał środków utrzymania, jeżeli z okoliczności wynika, że wymagają tego zasady współżycia społecznego.


Renta wyrównawcza

Renta wyrównawcza nazywana jest też rentą uzupełniającą. Przyznawana jest gdy w wyniku powstania szkody na skutek wypadku, poszkodowany zostaje pozbawiony możliwości wykonywana swojego zawodu lub podjęcia jakiejkolwiek pracy przez co nie może uzyskiwać wynagrodzenia ani innych korzyści, które mógłby osiągnąć. Można zatem dochodzić roszczenie gdy: poszkodowany całkowicie lub częściowo utracił zdolność do pracy zarobkowej, zwiększyły się jego potrzeby lub zmniejszyły jego widoki powodzenia na przyszłość.


Roszczenie

W praktyce odszkodowawczej jest to uprawnienie zgłoszenia przez poszkodowanego lub podmiot go reprezentujący żądań dotyczących wypłaty odszkodowania lub innego świadczenia.


 

S


Siła wyższa

Nie jest pojęciem zdefiniowanym w naszym prawie mimo, że występuje w kodeksie cywilnym. Ogólnie rzecz biorąc, siła wyższa to zdarzenie zewnętrzne, którego nie sposób przewidzieć ani zapobiec jego następstwom. Zaliczyć możemy tutaj m.in. powodzie, pożary, trzęsienia ziemi.


Szkoda

W kodeksie cywilnym mimo, iż występuje to nie jest pojęciem zdefiniowanym. Niemniej jednak opierając się na art. 361. § 2. k.c. może powiedzieć, że szkoda to strata jaką poniósł poszkodowany (szkoda rzeczywista) albo pozbawienie potencjalnych korzyści jakie mógł poszkodowany osiągnąć (utracone korzyści). Szkoda to inaczej uszczerbek wyrażający się w różnicy pomiędzy stanem jaki jest obecnie a stanem jaki był wcześniej (przed skutkiem zdarzenia wywołującego zmianę).


 

Ś


Świadczenia odszkodowawcze

Pod tym pojęciem kryją się określone zobowiązania sprawcy względem poszkodowanego. Ich celem jest wypełnienie naprawa powstałych szkód u poszkodowanego. Świadczenia muszą być możliwe do spełnienia i dotyczyć bezpośrednio poszkodowanego lub w pewnych przypadkach (np. śmierci) najbliższych mu osób. Zgodnie z art. 363. § 1. k.c świadczenie odszkodowawcze (naprawa szkody) powinno nastąpić, według wyboru poszkodowanego, bądź przez przywrócenie stanu poprzedniego, bądź przez zapłatę odpowiedniej sumy pieniężnej. Jednakże gdyby przywrócenie stanu poprzedniego było niemożliwe albo gdyby pociągało za sobą dla zobowiązanego nadmierne trudności lub koszty, roszczenie poszkodowanego ogranicza się do świadczenia w pieniądzu. Do świadczeń odszkodowawczych zaliczyć możemy m.in.:

  • zadośćuczynienie
  • jednorazowe odszkodowanie
  • renta
  • renta alimentacyjna
  • renta z tytułu zwiększonych potrzeb
  • zwrot kosztów rehabilitacji i leczenia
  • zwrot utraconych dochodów
  • zwrot kosztów adaptacji mieszkania
  • zwrot kosztów przygotowania do nowego zawodu

 

U


Ugoda

To dwustronna umowa, której celem jest dojście do porozumienia najczęściej na zasadzie wzajemnych ustępstw. Ugoda pozwala zniwelować lub nawet wyeliminować koszty postępowania sądowego. Należy ją również traktować jak każdą inną umowę cywilną.


 

W


Występek

Zgodnie z Art.7.§3. Kodeksu karnego występkiem jest czyn zabroniony zagrożony grzywną powyżej 30 stawek dziennych albo powyżej 5000 zł, karą ograniczenia wolności przekraczającą miesiąc albo karą pozbawienia wolności przekraczającą miesiąc.


 

Z


Zadośćuczynienie

Możemy mówić o zadośćuczynieniu w momencie jednorazowej wypłaty świadczenia pieniężnego mającego na celu zniwelowanie zarówno bólu fizycznego jak i cierpienia psychicznego. Zadośćuczynienie służy do zrekompensowania doznanych krzywd poszkodowanemu, niemniej jednak wartość przyznanego zadośćuczynienia musi być kwotą realną w granicach rozsądku. Ustalana jest na podstawie m.in. takich czynników jak:

  • wiek poszkodowanego
  • stopień cierpień fizycznych
  • stopień cierpień psychicznych
  • czas trwania krzywdy
  • nieodwracalności następstw doznanej szkody

Zasada ryzyka

Opierając się na art. 436. § 1 k.c. w zw. z art. 435 § 1 k.c. odpowiedzialność na zasadzie ryzyka istnieje niezależnie do winy sprawcy i posiada charakter obiektywny – wystarczy wskazać, iż zaistniała szkoda powstała w skutek z ruchu pojazdu (wykazanie związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy szkodą a ruchem pojazdu). Z praktycznego punktu widzenia aby ustalić odpowiedzialność nie jest konieczne ustalenie czyjejś winy. W niektórych przypadkach brak winy po stronie osoby kierującej pojazdem nie uprawnia do wyłączenia jej z obowiązku naprawienia szkody.


Zasada winy

Definicja opiera się na etycznym założeniu, iż osoba wyrządzająca szkodę powinna ponieść odpowiednie konsekwencje i wynagrodzić poszkodowanej osobie doznane przez niego szkody.

  • Art.415.k.c. Kto z winy swej wyrządził drugiemu szkodę, obowiązany jest do jej naprawienia.

Kierując się tą zasadą to poszkodowany musi udowodnić sprawcy winę, poniesioną szkodę i związek przyczynowy między nimi. Wyjątek stanowi sytuacja dotycząca osób małoletnich (poniżej 13 roku życia) oraz osób niepoczytalnych. Kodeks cywilny rozróżnia więc 2 rodzaje winy: umyślną i nieumyślną. Odpowiedzialność na zasadzie winy ustanowiona jest w poniższych przepisach:


Zbrodnia

Zgodnie z Art.7.§2. Kodeksu karnego zbrodnią nazywany jest czyn zabroniony zagrożony karą pozbawienia wolności na czas nie krótszy od lat 3 albo karą surowszą.


Związek przyczynowy

Zwany jest również związkiem przyczynowo-skutkowym czyli relacją dwóch zjawisk, z których jedno jest przyczyną a drugie skutkiem zaistniałego zdarzenia. Aby zaszło drugie ze zjawisk konieczne jest pojawienie się pierwszego zjawiska.


Zwrot kosztów adaptacji mieszkania

W skutek powstania szkody osoba poszkodowana ma prawo ubiegać się o pokrycie kosztów adaptacji mieszkania do swoich potrzeb. Najczęściej spotkać się można z koniecznością przerobienia zarówno łazienki jak i toalety montując odpowiednie uchwyty, podpory, urządzenia sanitarne a nawet kabiny prysznicowe. W wyjątkowych sytuacjach zachodzić może potrzeba zamontowania odpowiedniego podjazdu w celu zniesienia barier architektonicznych lub zmiana miejsca zamieszkania.


Zwrot kosztów pochówku

W związku z tragedią jaką jest niewątpliwie śmierć człowieka należy mu się ceremonia pochówku w związku z tym ubezpieczyciel sprawcy ma obowiązek zwrotu kosztów z tym związanych osobie, która poniosła wydatek (niezależnie od stopnia pokrewieństwa z osobą poszkodowaną). Zwrot ten obejmuje m.in. wydatki na opłaty związane z pochówkiem, trumnę, pomnik, odzież poszkodowanego oraz odzież żałobną i przyjęciem żałobnym zgodnie z art. 446. § 1. k.c.


Zwrot kosztów za opiekę

W związku zaistnieniem potrzeby pomocy opieki osób trzecich w okresie leczenia i rehabilitacji poszkodowanemu przysługuje prawo do ubiegania się o zwrot kosztów z tym związanych. Często zaliczyć można tutaj koszty związane m.in. z pracami domowymi, przygotowywaniem posiłków czy też robieniem zakupów zgodnie z art. 444. § 1. k.c.


Zwrot kosztów za utracone wynagrodzenie

Poszkodowany, który doznając szkody utracił również dotychczasowe dochody (nawet częściowo), które miałby, gdyby nie uległ wypadkowi, to przysługuje mu prawo do ich wyrównania. Utracone dochody to różnica miedzy stanem dochodów netto po wypadku a stanem dochodów przed wypadkiem. W zależności od formy umowy poszkodowanego (umowa o pracę, umowa zlecenie, umowa o dzieło czy umowa o współpracę) istnieją różne metody symulacji potencjalnego wynagrodzenia. Np. dla działalności wysokość zarobków ustala się na podstawie deklaracji PIT bądź informacji z US.


Jeżeli mają Państwo pytania prosimy o wypełnienie formularza. Nasi konsultanci skontaktują się z Państwem tak szybko jako to możliwe.
Prosimy uzupełnić wszystkie wymagane pola.
Zadzwoń CC

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych przez administratora strony Prawaposzkodowanych.pl w celu udzielenia odpowiedzi na zapytanie przesłane przeze mnie za pomocą formularza.
Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych przez administratora strony Prawaposzkodowanych.pl w celach marketingowych związanych z przygotowaniem i przekazaniem oferty usług administratora strony Prawaposzkodowanych.pl zgodnie z Polityką bezpieczeństwa informacji.
Wyrażam zgodę na otrzymywanie informacji handlowej dotyczącej usług administratora strony Prawaposzkodowanych.pl z pomocą środków komunikacji elektronicznej, zgodnie z Polityką bezpieczeństwa informacji. W celu przesłania informacji handlowej udostępniam wskazany powyżej e-mail